Poznaj, Pokochaj, Pomóż...

Zielone Wyspy

Drukuj

Zielone Wyspy, to nazwa użytku ekologicznego w Gdańsku, który powstał, aby chronić rozległy kompleks szuwarów, trzcinowisk i podmokłych łąk. Położony jest w ujściu Wisły Śmiałej, pomiędzy Jacht Klubem a Narodowym Centrum Żeglarstwa, naprzeciwko rezerwatu Ptasi Raj. Użytek został włączony do obszaru Natura 2000 PLH220044 Ostoja w Ujściu Wisły.

Najcenniejszymi gatunkami stwierdzonymi w użytku są rośliny słonolubne, zwłaszcza: aster solny (Aster tripolium), mlecznik nadmorski (Glaux maritima), sit Gerarda (Juncus Gerardi), koniczyna rozdęta (Trifolium fragiferum) i babka Wintera (Plantago winteri). Tworzą one siedlisko zwane słonawami.

Cennym przedstawicielem roślin związanych z terenami podmokłymi jest również objęty ochroną ścisłą nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum). Ukryte wśród szuwarów rozlewiska są miejscem rozrodu lub przebywania 7 gatunków płazów, 20 gatunków ryb i licznych owadów wodnych (w tym 10 gatunków ważek). Wśród owadów, na szczególną uwagę zasługuje wodny chrząszcz (Helophorus nubilus). Występuje tu również niewielki skorupiak – krewetka bałtycka (Palaemonetes varians).

Teren użytku ma również istotne znaczenie dla ptaków przelotnych, takich jak: siewkowce, blaszkodziobe, wróblowe.

Najcenniejszymi gatunkami zwierząt, występującymi na terenie użytku, są ptaki przystępujące do lęgów: najmniejsza czapla – Bączek (Ixobrychus minutus), Bąk (Botaurus stellaris), Wąsatka (Panurus biarmicus), Krwawodziób (Tringa totanus) i Czajka (Vanellus vanellus). W zaroślach gniazdują również cenne ptaki wróblowate: Jarzębatka (Sylvia nisoria) oraz Gąsiorek (Lanius collurio). Pliszka cytrynowa (Motacilla citreola) – obecnie jest jednym z najrzadszych ptaków lęgowych w Polsce. Łącznie obserwowano tu aż 85 gatunków ptaków, w tym 42 lęgowe.

Na Zielonych Wyspach od wielu lat nie prowadzono żadnych działań poza zimowym pozyskiwaniem trzciny. Nie zmieniło tego również powołanie w 2011 użytku ekologicznego. Dopiero w roku 2013 dzięki wspólnym staraniom Wydziału Środowiska Urzędu Miasta Gdańska i Ptaków Polskich udało się wypracować plan działań ochronnych dla Zielonych Wysp. Trzeba tutaj podkreślić, że występujące na terenie użytku słonawy wymagają regularnego użytkowania rolniczego. Przy jego braku słonawy zarasta trzcina, co powoduje m.in. zanik cennych gatunków roślin i wycofanie się ptaków związanych z terenami otwartymi. Od wielu lat byliśmy więc świadkami powolnego zaniku walorów przyrodniczych Zielonych Wysp.

Sytuacja ta zmieniła się pod koniec 2013 roku. Dzięki pozyskanej przez nas dotacji w ramach konkursu ogłoszonego przez Wydział Spraw Społecznych Urzędu Miasta w Gdańsku, na realizację zadań publicznych w roku 2014 udało się w lutym 2014 roku rozpocząć proces przywracania właściwego stanu ochrony słonawom. Pierwszym krokiem, było usunięcie starej porastającej słonawy trzciny. Ekspresowe tempo prac (umowę na realizację zadań podpisano w połowie lutego) wiąże się ze zbliżającym się początkiem sezonu lęgowego ptaków.

Następnym krokiem było usunięcie zalegającej przy podłożu biomasy, aby umożliwić dostęp światła, a co ca tym idzie kiełkowanie gatunków charakterystycznych dla słonaw. Działeni to zostało wykonane przed początkiem sezonu wegetacyjnego.

Zalegający przy podłożu kożuch biomasy to efekt nielegalnego pozysku biomasy, który regularnie odbywa się na Zielonych Wyspach. Nawet w tym roku, przystępując do realizacji działań ochronnych, zauważyliśmy efekty pracy osób nielegalnie pozyskujących trzcinę.

Ostatnim zaplanowanym rok 2014 zabiegiem ochronnym było dwukrotne wykoszenie trzciny latem (w lipcu i we wrześniu). Wykoszona przed kwitnieniem trzcina będzie w kolejnych sezonach odrastać coraz słabsza, aż do jej całkowitego zaniku na słonawach, w perspektywie 3-5 lat.

W roku 2015 działania ochronne były kontynuowane. Ponownie wykosiliśmy odrastającą trzcinę. Prace wykonano we wrześniu, po zakończeniu sezonu lęgowego przez ptaki.

Projekt "Czynna ochrona mokradeł na Pomorzu", w ramach które wykonaliśmy działania ochronne w 2015 roku, został dofinansowany ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.
Kwota dofinansowania jaką uzyskaliśmy w WFOSiGW w Gdańsku, to 23 520 zł, a wartość projektu to 38 520zł. Pozostałą kwotę otrzymaliśmy z Wydziału Środowiska Urzędu Miasta Gdańska.

Sprawozdanie z realizacji projektu "Czynna ochrona mokradeł na Pomorzu"
http://www.ptakipolskie.pl/public/file/upload/Projekty/Usługi%20eko/WFOSiGW%20wersja%20kolor%201-01.png
Konsekwentnie prowadzone działania ochronne ograniczyły witalność trzciny. Po dwóch latach działań jest ona niższa, cieńsza i rzadsza. Dzięki temu możliwe stało się wprowadzenie wypasu zwierząt już od przyszłego roku. Ograniczenie wzrostu trzciny na skutek zgryzania stworzy idealne warunki lęgowe dla ptaków wodno-błotnych. Poprawi też kondycję astra solnego, dla którego późnoletnie koszenie nie jest właściwe.

Osiągnięty do tej pory efekt jest zadowalający. Obserwujemy wzmocnienie się roślinności łąkowej (tam gdzie w 2013 roku rosła tylko trzcina, pojawiły się gatunki łąkowe). Ptakom też odpowiada zmiana siedliska. Już w trakcie koszenia obserwowaliśmy żerujące na podmokłych łąkach kszyki, łęczkaki i czajki.

Działaniom ochronnym towarzyszy będzie monitoring botaniczny, którego zadaniem jest wyznaczenie granicy zasięgu słonaw w użytku ekologicznym. Chodzi bowiem o to, aby usunąć trzcinę tylko ze słonaw, pozostawiając ją w miejscach jej naturalnego występowania. Trzcinowiska są bowiem wykorzystywane m.in. przez Bąka, Bączka i Żurawia, dla których ochrony również powołano użytek ekologiczny.

Prowadzony monitoring ornitologiczny ma odpowiedzieć na pytanie, jak pogodzić interesy ptaków związanych ze słonawami czy szerzej otwartymi terenami podmokłymi, takimi jak Czajka i Krwawodziób, z potrzebami w/w gatunków ptaków trzcinowych. Jak pokazują przykłady z innych obszarów, jest to możliwe, a dla niektórych gatunków, takich jak Pliszka cytrynowa, która wykorzystuje oba typy siedlisk, może to przynieść znaczną poprawę.

 

Położenie użytku ekologicznego Zielone Wyspy. Czerwony – granice obszaru Natura 2000 Ostoja w Ujściu Wisły. Pomarańczowy – granice rezerwatu przyrody Ptasi Raj. Zielony – granice użytku ekologicznego Zielone Wyspy. (podkład mapowy geoserwis.gdos Aster solny Aster tripolium Fot. Piotr Kamont Ptaki Polskie Efekt nielegalnego pozysku trzciny z bliska. Taki stan siedliska nie jest atrakcyjny ani dla ptaków trzcinowych, ani dla gatunków związanych z terenami otwartymi. Fot. Piotr Kamont Ptaki Polskie Krwawodziób Tringa totanus Fot. Piotr Kamont Ptaki Polskie Mlecznik nadmorski Glaux maritima Fot. Piotr Kamont Ptaki Polskie Oczeret Tabernemontana Schoenoplectus tabernaemontani Fot. Piotr Kamont Ptaki Polskie Sit Gerarda Juncus gerardi. Fot. Piotr Kamont Ptaki Polskie Sitowiec nadmorski Bolboschoenus maritimus Fot. Piotr Kamont Ptaki Polskie Pierwsze snpoki trzciny wykoszone w ramach działań ochronnych (17.02.2014). Taki sposób koszenia sprawia, że cała ścięta biomasa będzie usunięta ze słonaw. Fot. Piotr Kamont Ptaki Polskie Czajka (Vanellus vanellus), Fot. Ptaki Polskie Widok na Zielone Wyspy przed rozpoczęciem działań ochronnych – 17.02.2014. Widoczne na pierwszym planie „dziury” w trzcinowisku są wynikiem nielegalnego pozysku trzciny. Fot. Piotr Kamont Ptaki Polskie Pierwsze efekty działań ochronnych (17.02.2014). Pozyskana biomasa zostanie usunięta z użytku do końca lutego. Fot. Piotr Kamont Ptaki Polskie Pierwsze efekty działań ochronnych (17.02.2014). Pozyskana biomasa zostanie usunięta z użytku do końca lutego. Fot. Piotr Kamont Ptaki Polskie

 
 
Jestem na pTak Bądź na pTAK
Dzięki naszej Kampanii chcielibyśmy zwrócić Państwa uwagę na świat obok nas. Na tych wszystkich, z którymi dzielimy naszą planetę, a z którymi w gruncie rzeczy tak wiele nas łączy. Zapraszamy do współpracy i zabawy.
Bagna są dobre Bagna są dobre
W regionie Ujścia Warty wdrażamy bardzo dobry partnerski projekt - Bagna są dobre! Odtwarzamy zniszczone kiedyś mokradła. Dzięki temu zwiększamy bezpieczeństwo przeciwpowodziowe w dolnym biegu Warty i Odry.
Orlik grubodzioby Orlik Ptak Jakich Mało
Mamy ich w Polsce zaledwie 15 par. Znikają - wraz z ostatnimi bagiennymi łąkami, na których polują - i z ostatnimi podmokłymi lasami, gdzie zakładają gniazda i wychowują młode. Jedyną ostoją tych ptaków w naszym kraju jest Dolina Biebrzy. Tutaj też wdrażamy partnerski projekt.
Przywrócenie właściwego stanu ochrony podmokłych łąk i pastwisk w wybranych obszarach Natura2000 w Polsce Północnej Łąki Polski Północnej
Przywrócenie właściwego stanu ochrony podmokłych łąk i pastwisk w wybranych obszarach Natura2000 w Polsce Północnej
© Copyright by Ptaki Polskie, wszelkie prawa zastrzeżone.